Bedrijven en jongeren vinden elkaar in de noodzaak voor een versnelling van de circulaire economie

Grondstoffen zijn een essentieel onderdeel van onze economie, van zeldzame metalen in onze telefoons en windmolens tot energie. De conflicten wereldwijd laten zien hoe kwetsbaar een economie is wanneer deze sterk afhankelijk is van buitenlandse grondstoffen. Grondstoffen zijn steeds vaker onderdeel van geopolitieke strategieën.

Juist nu we mogelijk de grootste energiecrisis gaan meemaken, moeten we de energietransitie versnellen – en daarmee ook de circulaire transitie. Niet alleen om een duurzaam verdienvermogen voor ondernemers mogelijk te maken, maar ook om energie betaalbaar te houden, de uitstoot drastisch te verminderen en een toekomstbestendige economie te creëren.

De afhankelijkheid van buitenlandse grondstoffen moeten we afbouwen, door ambitieus in te zetten op een circulaire economie. Dat stellen wij samen met een brede coalitie van Nederlandse bedrijven en organisaties. Deze week is de Nationale Week van de Circulaire Economie, een moment dat wij aangrijpen om het Kabinet op te roepen jaarlijks €1,5 miljard aan bestaande subsidieregelingen te gebruiken voor circulaire doeleinden.

Wij, FME, de Jonge Klimaatbeweging, Koninklijke Metaalunie, Koninklijke VNCI, MKB-Nederland, Natuur & Milieu, Nederlandse Vereniging Circulaire Economie (NVCE), en VNO-NCW pleiten voor meer politieke prioriteit voor de circulaire economie. De jaren gaan vooruit, maar de Circulaire Economie komt niet dichterbij.

Daan Zieren – Voorzitter Jonge Klimaatbeweging: ‘’Hoewel duidelijk is dat er op termijn meer investeringen en keuzes nodig zijn, zijn we trots dat we met deze brede coalitie een oproep doen om €1,5 miljard te steken in de circulaire economie. De overstap naar hernieuwbare energie kan niet langer leunen op de extractie van zeldzame grondstoffen die milieuschade en mensenrechtenschendingen in stand houden. Dit vraagt om meer investeringen en moedige keuzes. Zodat we niet langer gevangen worden door een lineair systeem van verspilling, maar vrij zijn door een circulaire economie van hergebruik.’’

Er zijn te veel knelpunten voor bedrijven om een circulaire businesscase rond te krijgen, terwijl die transitie een hele grote bijdrage levert aan onze klimaatdoelen. Investeren in de circulaire economie is een strategische investering: in een toekomstbestendige economie, in strategische onafhankelijkheid en in een leefbare samenleving. Circulariteit draagt substantieel bij aan de klimaatdoelen door 2 tot 4 Mton directe CO₂-reductie, dat kan oplopen tot circa 7,2 Mton inclusief keteneffecten.

In een steeds uitdagendere geopolitieke context is het essentieel dat we onze grondstoffen zo hoogwaardig mogelijk (her)gebruiken. Dat behoeft investeringen, en samen optrekken met betrekking tot Europees beleid; om zo de vraag naar circulaire producten en materialen te vergroten.

Zo komen we dichter bij de klimaatdoelen, vergroten we onze weerbaarheid, en creëren we een economie met perspectief voor de toekomstige generaties.

Partijen roepen daarom het kabinet op om structureel €1,5 miljard per jaar uit bestaande middelen te heralloceren voor de circulaire economie, met de volgende inzet:

• Overbrug de onrendabele top van circulaire investeringen (ca. €500 mln)
  Zet een deel van de klimaatmiddelen (zoals SDE++) in voor circulaire projecten, zodat investeringen vergelijkbaar met de energietransitie van de grond komen.
• Versterk strategische investeringen in circulaire industrie (ca. €500 mln)
  Benut de door het Kabinet aangekondigde nationale investeringsinstelling en het agentschap voor disruptieve innovatie. Over de scope en additionaliteit van de investeringsinstelling wordt nu nagedacht, zoals de inzet op transities. Verken daarom ook de inzet ten aanzien van knelpunten bij circulaire investeringen / innovatie voor circulair grondstoffengebruik. Zet nationale middelen bovendien strategisch in als co-financiering voor het European Competitiveness Fund (ECF), zodat Nederland vanaf 2028 optimaal profiteert van Europese investeringen en zijn concurrentiepositie in circulaire ketens versterkt.
• Maak bestaande regelingen beter geschikt voor circulariteit (ca. €250 mln)
  Optimaliseer instrumenten zoals MIA/Vamil, VEKI, NIKI, EKOO, CIO, CKP en DEI+ zodat deze beter aansluiten op circulaire businesscases en opschaling.
• Versterk regionale ketens en uitvoeringskracht (ca. €50 mln)
  Investeer via regionale ontwikkelingsmaatschappijen (ROM’s) en regionale loketten in circulaire infrastructuur, samenwerking en ondersteuning van bedrijven.
• Creëer investeringsklimaat voor circulaire toepassingen via aanbestedingen en publieke inkoop (ca. 200 mln)
  Zet de overheid in als launching customer door circulaire criteria gericht toe te passen in aanbestedingen en hier concrete doelen aan te koppelen.